Microsoft Word* belgesi olarak izle | PDF belgesi olarak izle
Dikkatlilik
Harvard Üniversitesi’nden bir psikolog olan Ellen Langer, insan davranışları üzerindeki araştırmalara dayanarak ‘dikkatlilik’ teorisini geliştirmiştir. Dikkatli davranış, tetikte davranıştır, ancak bundan çok daha fazlasıdır. Yaşamı tamamiyle yaşamanın bir şeklidir. Etkin düşünmeye katkı sağlayan bir dizi belirli tutumu belirlemeye çalışan Costa, Tishman ve Perkins’ten farklı olarak, Langer ‘dikkatlilik’ terimini insanları zekice kararlara yönlendiren bazı davranışları tanımlamak için kullanır.
Langer’e gore dikkatli davranış, dünyayla etkileşim kurmanın beş farklı yolundan oluşur:
- Yeni kategoriler oluşturmak ve eskilerini yeniden oluşturmak
- Otomatik davranışta uyarlama yapmak
- Yeni bakış açıları benimsemek
- Sonuçlardan çok süreci vurgulamak
- Belirsizliğe tahammül etmek
Kategorileri Yeniden Düşünme
Dikkatsiz düşünürler; bilindik, test edilmemiş kategorilere dayanırlar. Yeni kategoriler oluşturmak ve eskilerini yeniden etiketlemek, dikkatli davranışın göstergeleridir. Insanları ve araçları koyduğumuz kategorileri yeniden düşünmek, iyi işler ortaya çıkarmamız için bize daha fazla seçenek verir.
Otomatik Davranışı Analiz Etme
Otomatikleşmiş davranışların detaylarını hatırlamak çoğunlukla zordur. Bazı durumlarda işlerin dikkatsiz yürütülmesi, büyüme ve gelişmeyi engelleyebilir. Bunları değiştirmek ve arılaştırmak için davranışların otomatik kalıplarına yeniden bakmak, daha çok istenen sonuçlara götürebilir. Öğrencilerin, onları alıkoyan ve yeni durumlara uyum sağlamalarını engelleyen otomatik kalıpların farkına varmalarına yardımcı olan öğretmenler, onların daha dikkatli olmayı öğrenmelerine de yardımcı olabilirler.
Yeni Bilgileri Kabul Etme
Insanlar çoğunlukla ilk izlenimlere dayanarak fikirler oluşturur ve bunlarla çelişen kanıtlar mevcut hale geldiğinde bile, bu fikirlere bağlı kalırlar. Langer bunları ‘erken bilişsel bağlılıklar’ olarak adlandırır (sayfa 22). Dikkatli insanlar kavrayışlarını geliştirmek için, onlar için elde edilebilir tüm araçları kullanır. Yeni bilgiler çeşitli kaynaklardan gelebilir ve dikkatli düşünürler, kendilerini tek bir bakış açısıyla ya da problemleri çözmenin tek bir yoluyla kısıtlamazlar.
Okulda, dikkatsiz düşünürler konu alanlarını izole ederler. Matematik onların tarihi anlamalarına asla yardımcı olmaz ya da resim, fen bilgisinde asla bir rol oynayamaz. Ancak, dikkatli öğrenciler görünüşte çok farklı nesne ve fikirlerdeki benzerliklerin farkına varır ve bu bilgilerle yeni kategoriler oluştururlar.
Süreci Sonucun Üstünde Tutma
Toplum ve okul çoğunlukla insanları, yaşamlarını başarıları açısından düşünmeye zorlar. Süreç odağı, ‘Bunu yapabilir miyim?’ yerine ‘Bunu nasıl yapabilirim?’, dikkatleri, bu yolda gerekli olan adımları tanımlamaya yöneltir (sayfa 34). Her adımı olduğu gibi almak, daha iyi sonuçlar ortaya çıkaran değişiklikler ve düzeltmeler yapmaya da olanak sağlar.
Bu tür odak; öğrencilerin, herşeyi bir anda düşünmekten ziyade, bundan sonra hangi aşamaları kaydedeceklerini düşünerek, büyük projelere küçük parçalar halinde saldırmalarına yardımcı olur. Öğretmenler tüm sonuçlardan once süreçlerin geldiğini ve bazı süreçlerin diğerlerinden daha etkili olduğunu belirterek, öğrencilerinin sürece odaklanmalarına yardım edebilirler. Öğrenciler için süreçleri planlama ve uygulamaya yönelik araçlar sağlamak, onları, işlerin nasıl gerçekleştirildiğine dikkat etmenin ve sonunda projenin nasıl görünmesi gerektiği konusunda düşünerek daha az zaman geçirmenin önemi konusunda ikna etmeye yardımcı olabilir.
Sayfa 1 - 2 | İleri >
< İnançlar ve Tutumlar’a Dön